Tên Cây Thuốc Nam Và Công Dụng

Tác giả: Phan DuyChuyên ngành: Y học tập cổ truyềnNhà xuất bản:Bộ Y tếNăm xuất bản:2014Trạng thái:Chờ xét duyệtQuyền truy tìm cập: xã hội

(Ban hành kèm theo đưa ra quyết định số 4664/QĐ-BYT, ngày 07 tháng 11 năm 2014 của bộ trưởng liên nghành Bộ Y tế)

1. BẠC HÀ

Tên khác: Bạc hà nam, bắt nạt nặm, chạ phiéc hom (Tày)

Tên khoa học: Mentha arvensis L.

Bạn đang xem: Tên cây thuốc nam và công dụng

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Sơ phong, thanh nhiệt, thấu chẩn, sơ can, giải uất, giải độc. Chữa cảm mạo phong nhiệt, cảm cúm, ngạt mũi, nhức đầu, đau mắt đỏ, xúc tiến sởi mọc, ngực sườn đầy tức.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 12 - 20g, hãm vào nước sôi 200 ml, cách 3h uống một lần.

*

 

2. BÁCH BỘ

Tên khác: Củ tía mươi, dây đẹt ác, hơ linh (Ba Na)

Tên khoa học: Stemona tuberosa Lour.

Họ: Bách bộ (Stemonaceae)

Bộ phận dùng: Rễ

Công năng, công ty trị: Nhuận phế, chỉ ho, cạnh bên trùng. Chữa các chứng ho mới hoặc ho lâu ngày, viêm phế quản mạn tính, trị giun kim, ngứa, ghẻ lở.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 12g, sắc đẹp uống, thụt hậu môn điều trị giun kim, dùng

30 - 40g sắc rước nước rửa chữa bệnh ngứa, lở.

*

 

3. BẠCH ĐỒNG NỮ

Tên khác: Mò trắng, dò mâm xôi, Bấn trắng

Tên khoa học: Clerodendrum chinense (Osbeck.) Mabb var. simplex (Mold.) S. L. Chen

Họ: Cỏ roi ngựa chiến (Verbenaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá, hoa

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, giải độc, khu vực phong trừ thấp, tiêu viêm. Rễ cây chữa trị gân xương nhức nhức, mỏi lưng, mỏi gối, gớm nguyệt không đều, viêm túi mật, xoàn da, xoàn mắt. Dùng ngoài ngâm cọ trĩ, lòi dom. Lá cây chữa tăng ngày tiết áp, khí hỏng bạch đới, Lá dùng không tính trị vệt thương, vệ sinh ghẻ, chốc đầu. Hoa dùng trị ngứa.

Liều lượng, biện pháp dùng: Rễ ngày cần sử dụng 12 - 16g, dung nhan uống. Sử dụng 1 kg cành lá, rửa sạch, hâm sôi với nước 30 phút, lọc rước nước, nhỏ tuổi giọt liên tiếp lên vệt thương hoặc ngâm dấu thương ngày 2 lần, mỗi lần 1 giờ.

 

4. BẠCH HOA XÀ THIỆT THẢO

Tên khác: Cỏ lưỡi rắn hoa trắng

Tên khoa học: Hedyotis diffusa Willd.

Họ: Cà phê (Rubiaceae)

Bộ phận dùng: Toàn cây

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt độ giải độc, lợi niệu thông lâm, tiêu ung tán kết. Trị phế nhiệt, hen suyễn, viêm họng, viêm Amydal, viêm đường tiết niệu, viêm đại tràng (trường ung). Dùng ngoài chữa dấu thương, rắn cắn, côn trùng nhỏ đốt.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 15 - 60g (khô) nhan sắc uống. Cần sử dụng ngoài, băm nát đắp trên chỗ.

 

*

5. BÁN HẠ NAM

Tên khác: Cây chóc, chóc chuột, nam giới tinh, bán hạ bố thùy

Tên khoa học: Typhonium trilobatum (L.) Schott.

Họ: Ráy (Araceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ. Khi sử dụng phải qua bào chế cẩn thận.

Công năng, công ty trị: Hóa đàm táo bị cắn thấp, giáng nghịch chỉ nôn, giáng khí chỉ ho. Chữa trị nôn, bi quan nôn, đầy trướng bụng, ho có đờm, ho lâu ngày. Dùng ko kể chữa ong đốt, rắn rết cắn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 3 - 10g, nhan sắc uống. Thường xuyên phối phù hợp với các vị thuốc khác.

Kiêng kỵ: Phụ thiếu phụ có thai sử dụng thận trọng.

*

 

6. BỐ CHÍNH SÂM

Tên khác: Nhân sâm Phú yên, Thổ hào sâm

Tên khoa học: Abelmoschus moschatus Medik. Ssp. tuberosus (Span) Borss.

Họ: Bông (Malvaceae).

Bộ phận dùng: Rễ. Cọ sạch, ngâm trong nước gạo một đêm, trang bị chín. Phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Bổ khí, ích huyết, sinh tân dịch, chỉ khát (giảm ho), trừ đờm. Chữa khung hình suy nhược, kém ăn, yếu ngủ, thần khiếp suy nhược, hoa mắt giường mặt, nhức dạ dầy, tiêu chảy, ho viêm họng, viêm phế quản, tín đồ háo khát, táo apple bón.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 10 - 12g, dung nhan uống.

Kiêng kỵ: Nếu thể tạng hàn buộc phải chích cùng với gừng. Không dùng phổ biến với Lê lô.

*

 

7. BỒ CÔNG ANH

Tên khác: Diếp dại, diếp trời, rau ý trung nhân cóc, rau xanh mét, cây mũi mác

Tên khoa học: Lactuca indica L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tiêu viêm tán kết. Trị mụn nhọt thanh lịch lở, tắc tia sữa, viêm tuyến đường vú, lây nhiễm trùng mặt đường tiết niệu.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 8 - 30 g (khô), trăng tròn - 40g (cây tươi), ép rước nước uống hoặc sắc đẹp uống. Đắp xung quanh trị mụn nhọt, sưng vú, tắc tia sữa.

*

 

8. CÀ gai LEO

Tên khác: Cà vạnh, Cà cườm, Cà quánh, Cà quýnh.

Tên khoa học: Solanum procumbens Lour.

Họ: Cà (Solanaceae).

Bộ phận dùng: Rễ (Thích gia căn), dây (Thích gia đằng).

Công năng, chủ trị: Tán phong trừ thấp, tiêu độc, bớt đau. Chữa đau nhức gân xương, ho, ho gà, xơ gan, rắn cắn.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày 16 - 20g, nhan sắc uống.

*

 

9. CAM THẢO ĐẤT

Tên khác: Cam thảo nam, thổ cam thảo, dã cam thảo, r’gờm, t’rôm lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Scoparia dulcis L.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Bổ tỳ, sinh tân, nhuận phế, thanh nhiệt, giải độc, lợi niệu. Chữa trị sốt, ho, viêm họng, ban chẩn, phế truất nhiệt gây ho, rong kinh, đái tháo dỡ đường.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 16 - 20g (dạng khô); đôi mươi - 40g (cây tươi), sắc đẹp hoặc hãm uống.

*

 

10. CỎ MẦN TRẦU

Tên khác: Cỏ chỉ tía, thanh trung tâm thảo, cao dag (Ba Na), hất t’rớ lạy (K’Ho)

Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Geartn.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Lương huyết, thanh nhiệt, hạ sốt, giải độc, làm mát gan, tạo nên sự mồ hôi, lợi tiểu. Trị cảm nắng, sốt nóng, cao huyết áp, viêm gan hoàng đảm, không phù hợp mẩn ngứa, tiểu khó, nước tiểu đỏ.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 12 - 16g (khô), 80 - 120g (cây tươi), hâm nóng trong 15-20 phút, nhằm nguội chắt rước nước uống.

*

 

11. CỎ NHỌ NỒI

Tên khác: Cỏ mực, Hạn liên thảo, lệ trường, phong trường, mạy mỏ rung lắc nà (Tày), nhả thân phụ chát (Thái)

Tên khoa học: Eclipta prostrata (L.) L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất

Công năng, công ty trị: Lương huyết, chỉ huyết, té can thận, chữa những chứng ngày tiết nhiệt, ho ra máu, nôn ra máu, đi ỉa ra máu, đi tiểu ra máu, bị chảy máu cam, bị ra máu dưới da, băng huyết, rong huyết, râu tóc mau chóng bạc, răng lợi sưng đau.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 12 - 20g (khô), nhan sắc uống; 30 - 50g (tươi), giã nuốm lấy nước uống, buồn chán đắp vết thương. Có thể dùng phối hợp với các cây thuốc khác chữa bệnh xuất huyết.

Lưu ý lúc sử dụng: Không dùng cho người có tỳ vị lỗi hàn, ỉa chảy, phân sống.

*

 

12. CỎ SỮA LÁ NHỎ

Tên khác: Vú sữa đất, thiên căn thảo, cẩm địa

Tên khoa học: Euphorbia thymifolia L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, chủ trị: Cầm máu, sút đau, tiêu độc, chỉ lỵ, thông sữa, lợi tiểu. Trị lỵ trực khuẩn với lỵ amip duy nhất là mang đến trẻ em, chữa mụn nhọt, phụ nữ băng huyết, đàn bà sau đẻ ít sữa hoặc tắc tia sữa.

Liều lượng, biện pháp dùng: Người lớn: ngày cần sử dụng 40 - 100g; trẻ con em: ngày dùng 10 - 20g, sắc đẹp uống, cần sử dụng 5 -7 ngày.

*

 

13. CỎ TRANH

Tên khác: Cỏ tranh răng, bạch mao căn, dia (K’Dong), độc nhất vô nhị địa (Gia Rai)

Tên khoa học: Imperata cylindrica (L.) Beauv.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ

Công năng, chủ trị: Lương huyết, chỉ huyết, thanh nhiệt, lợi tiểu, bớt đau. Chữa trị phiền khát, đi tiểu khó, tiểu ít, tè buốt, tiểu ra máu, ho ra máu, bị ra máu cam vị huyết nhiệt, phù thũng bởi vì viêm ước thận cấp, hoàng đản.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 9 - 30g (khô), 30 - 60g (tươi) thái nhỏ, sắc với 600 ml nước đến khi còn 200 ml phân tách 2 - 3 lần uống vào ngày.

*

 

14. CỎ XƯỚC

Tên khác: Hoài ngưu tất.

Tên khoa học: Achyranthes aspera L.

Họ: Rau dền (Amaranthaceae)

Bộ phận dùng: Rễ đã phơi thô hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Hoạt huyết, khứ ứ, ngã can thận mạnh dạn gân xương, lợi thủy thông lâm. Chữa trị đau nhức xương khớp, đau lưng, mỏi gối, thuộc hạ co quắp, cơ bại, kinh nguyệt không đều, đi tiểu không thông, đái buốt, tè rắt.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 15g; 12 - 40g, sắc đẹp uống.

Kiêng kỵ: Phụ nữ có thai, ỉa lỏng, di tinh.

*

 

15. CỐI XAY

Tên khác: Giàng xay, quýnh ma, ma phiên bản thảo, kim hoa thảo

Tên khoa học: Abutilon indicum (L.) Sweet

Họ: Bông (Malvaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận cùng bề mặt đất

Công năng, chủ trị: Giải biểu nhiệt, hoạt huyết, tiêu thũng. Chữa trị cảm sốt bởi phong nhiệt, nhức đầu, tai ù, tai điếc, sốt kim cương da, túng bấn tiểu tiện, phù thũng, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 12g (dạng khô), trăng tròn - 40g (cây tươi), nhan sắc uống.

 

*

16. CỐT KHÍ

Tên khác: Cốt khí củ

Tên khoa học: Reynoutria japonica Houtt.

Họ: Rau răm (Polygonaceae).

Bộ phận dùng: Rễ phơi giỏi sấy khô.

Công năng, nhà trị: Khu phong trừ thấp, hoạt huyết, thông kinh, chỉ khái (giảm ho), hóa đờm, chỉ thống. Chữa trị đau nhức gân xương, xẻ sưng đau ứ huyết, bế kinh, hoàng đản, ho nhiều đờm, nhọt nhọt lở loét.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 9 - 15g, sắc đẹp uống, dùng bên cạnh sắc lấy nước nhằm bôi, rửa, hoặc chế thành cao, bôi.

 

*

17. CÚC HOA

Tên khác: Kim cúc, hoàng cúc, dã cúc, cam cúc

Tên khoa học: Chrysanthemum indicum L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Cụm hoa

Công năng, công ty trị: Phát tán phong nhiệt, giải độc, minh mục. Chữa những chứng đau đầu hoa mắt, giường mặt, đau mắt đỏ, chảy nhiều nước mắt, mờ mắt, huyết áp cao, mụn nhọt, đinh độc.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g (dạng khô), sắc đẹp uống.

*

 

18. CÚC TẦN

Tên khác: Cây lức, tự bi, phật phà (Tày)

Tên khoa học: Pluchea indica (L.) Less.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Rễ, lá, cành.

Công năng, công ty trị: Phát tán phong nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu, tiêu đàm. Chữa cảm mạo phong nhiệt, sốt không ra mồ hôi, phong thấp, cơ bại, đau nhức xương khớp.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng 8 - 16g, sắc uống.

*

 

19. DÀNH DÀNH

Tên khác: Chi tử

Tên khoa học: Gardenia jasminoides J. Ellis

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: Quả vẫn phơi khô.

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt trừ phiền, lợi tiểu, lương huyết, chỉ huyết. Chữa sốt cao, người bối rối khó ngủ, quà da, vệ sinh khó, vệ sinh ra máu, ra máu cam. Nôn ra máu, dùng ngoại trừ trị sưng đau vày sang chấn.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

20. DÂU TẰM

Tên khác: Dâu ta, tang

Tên khoa học: Morus alba L.

Họ: Dâu tằm (Moraceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, lá, quả.

Công năng, nhà trị: Vỏ rễ dâu có tính năng thanh phế sức nóng bình suyễn, tiêu thũng, sút ho, trừ đờm, hạ suyễn. Trị phế nhiệt, ho suyễn, hen, ho ra máu, trẻ em ho gà, phù thũng, đầy bụng to, vệ sinh không thông; Lá dâu có tính năng tán mỏng manh nhiệt, thanh can, sáng sủa mắt. Chữa trị cảm mạo phong nhiệt, phế nhiệt, ho, viêm họng, nhức đầu, đôi mắt đỏ, tung nước mắt, đậu lào, phạt ban, cao ngày tiết áp, mất ngủ; Cành dâu có chức năng trừ phong thấp, lợi các khớp, thông kinh hoạt lạc, tiêu viêm. Trị phong thấp nhức nhức các đầu xương, cước khí, sưng lở, bộ hạ co quắp.

Liều lượng, phương pháp dùng: Vỏ rễ: ngày cần sử dụng 6 - 12g (có thể sử dụng tới đôi mươi - 40g), sắc uống. Lá: ngày sử dụng 5 - 12g, sắc uống. Cành: ngày dùng: 9 - 15g (có thể sử dụng tới 40 - 60g), dung nhan uống.

*

 

21. ĐỊA HOÀNG

Tên khác: Sinh địa hoàng.

Tên khoa học: Rehmannia glutinosa (Gaertn.) Libosch.ex Steud.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi hay sấy khô.

Công năng, công ty trị: Bổ âm, thanh nhiệt độ lương huyết, sinh tân dịch. Trị âm hư, sốt về chiều, khát nước, thiếu máu, suy nhược cơ thể cơ thể, tân dịch khô, phiền táo bị cắn dở mất ngủ.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g, nhan sắc uống.

*

 

22. ĐỊA LIỀN

Tên khác: Sơn nại, tam nại, thiền liền, sa khương

Tên khoa học: Kaempferia galanga L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (Rhizoma Kaempferiae) thái lát, phơi sấy khô, lá.

Công năng, chủ trị: Ôn trung, tán hàn, trừ thấp, tiêu thực. Chữa ngực bụng rét mướt đau, tiêu chảy, siêu thị khó tiêu, đau dạ dày, mửa mửa, đau và nhức xương khớp.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 4 - 8g, sắc đẹp uống. Dùng kế bên ngâm rượu để xoa bóp.

*

 

23. DIỆP HẠ CHÂU

Tên khác: Diệp hạ châu đắng, Cây chó đẻ răng cưa

Tên khoa học: Phyllanthus urinaria L.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Phần xung quanh đất sấy hoặc phơi khô.

Công năng, công ty trị: Tiêu độc, sát trùng, lợi mật, thanh can, tiêu viêm tán ứ, lợi thủy. Chữa trị viêm gan hoàng đảm, viêm họng, tắc sữa, ghê bế, viêm domain authority thần kinh, viêm thận, sỏi tiết niệu, nhọt nhọt, lở ngứa xung quanh da.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 8 - 20g, sắc uống.

*

 

24. ĐINH LĂNG

Tên khác: Cây gỏi cá, nam dương sâm

Tên khoa học: Polyscias fruticosa (L.) Harms

Họ: Nhân sâm (Araliaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, thân, cành, lá.

Công năng, nhà trị: Bổ khí, tiêu thực, lợi sữa, tiêu viêm, giải độc. Rễ Đinh lăng chữa trị suy nhược cơ thể, gầy yếu, mệt nhọc mỏi, ngủ ít, hấp thụ kém, thiếu nữ sau đẻ ít sữa. Lá chữa trị cảm sốt, mụn nhọt, giã đắp sưng tấy, sưng vú. Thân, cành chữa trị thấp khớp, nhức lưng.

Liều lượng, biện pháp dùng:

Rễ: Ngày cần sử dụng 3 - 6g, hãm, hoặc đun sôi trong 15 phút, chia 2 - 3 lần uống;

Lá tươi: ngày sử dụng 30 - 50g, giã đắp;

Thân, cành: ngày cần sử dụng 30 - 50g, nhan sắc uống.

*
Cây đinh lăng

 

25. ĐƠN LÁ ĐỎ

Tên khác: Đơn đỏ, Đơn tía, Đơn khía cạnh trời.

Tên khoa học: Excoecaria cochichinensis Lour.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae). Cây được trồng làm thuốc, có tác dụng cảnh ở những địa phương nước ta.

Bộ phận dùng: Rễ, vỏ thân, lá.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt độ giải độc, hoạt huyết, giảm đau, lợi tiểu. Trị cảm sốt, đau và nhức xương khớp, tởm nguyệt ko đều, áp xe cộ vú, dị ứng, mụn nhọt, lở ngứa, ỉa chảy lâu ngày.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, sắc uống.

*

 

26. DỪA CẠN

Tên khác: Hải Đằng, Dương giác, ngôi trường xuân hoa

Tên khoa học: Catharanthus roseus (L.) G. Don

Họ: Trúc đào (Apocynaceae).

Bộ phận dùng: Thân, lá, rễ

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, bình can, tiêu thũng, giải độc, an thần. Chữa tăng huyết áp, khiếp nguyệt ko đều, lỵ, túng bấn tiểu.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 8 - 12g, dung nhan uống.

Kiêng kỵ: Phụ thiếu nữ có thai ko được dùng.

*

 

27. GAI

Tên khác: Gai có tác dụng bánh, sợi tuyết, trư ma.

Tên khoa học: Boehmeria nivea (L.) Gaudich.

Họ: Gai (Urticaceae)

Bộ phận dùng: Rễ, lá

Công năng, công ty trị: Rễ có chức năng chỉ huyết, an thai, thanh nhiệt, giải độc. Chữa động thai, bị ra máu dọa sẩy, tè đục, đái ra máu. Lá có chức năng lương huyết, chỉ huyết, sử dụng trị tung máu, có tác dụng lành vệt thương.

Liều lượng, giải pháp dùng: Rễ: Ngày dùng 6 - 20g (tươi) hay 8 - 12g (khô), đun sôi với 400ml nước đến khi còn lại 100 ml, uống 1 lần trong ngày. Lá: dùng kế bên lượng vừa đủ, giã đắp vào vệt thương.

*

 

28. GỪNG

Tên khác: Khương

Tên khoa học: Zingiber officinale Rosc.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, công ty trị: Gừng khô (Can khương) Ôn trung, trục hàn, hồi dương, thông mạch. Gừng tươi trị cảm mạo phong hàn, nhức đầu, ngạt mũi, ho tất cả đờm, ói mửa, bụng đầy trướng, kích yêu thích tiêu hóa, gần cạnh trùng, hành thủy, giải độc ngứa ngáy do buôn bán hạ, cua, cá. Bào khương chữa đau bụng, lạnh lẽo bụng, đi ngoài. Gừng khô với tiêu khương (gừng nướng) trị đau bụng bởi lạnh, bụng đầy trướng ko tiêu, thổ tả, chân tay giá lạnh, mạch nhỏ, đàm ẩm, ho suyễn với thấp khớp. Thán khương hay được sử dụng chỉ huyết.

Liều lượng, giải pháp dùng: Gừng tươi, Bào khương: Ngày cần sử dụng 4 - 8g, sắc uống; Gừng khô với Tiêu khương: Ngày sử dụng 4 - 20g, cần sử dụng dạng thuốc nhan sắc hoặc hoàn tán; Thán khương: Ngày sử dụng 4 - 8g, dung nhan uống.

 

*

29. HẠ KHÔ THẢO

Tên khoa học: Prunella vulgaris L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Cụm quả vẫn phơi giỏi sấy khô.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt giáng hỏa, minh mục, tán kết, tiêu sưng. Chữa lao hạch, bướu cổ, áp xe vú, đau mắt, viêm tử cung, viêm gan, cao tiết áp, ngứa, hắc lào, vẩy nến.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày 9 - 15 g, dạng dung dịch sắc.

*

 

30. HOẮC HƯƠNG

Tên khác: Thổ Hoắc hương, Quảng Hoắc hương

Tên khoa học: Pogostemon cablin (Blanco) Benth.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá phơi giỏi sấy khô

Công năng, công ty trị: Giải thử, hóa thấp, chỉ nôn. Trị cảm mạo, nhức đầu, đau mình mẩy, sổ mũi, đau bụng tiêu chảy, siêu thị nhà hàng không tiêu vào mùa hè.

*

 

31. HÚNG CHANH

Tên khác: Dương tử tô, rau xanh thơm lông.

Tên khoa học: Plectranthus amboinicus (Lour.) Spreng.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc dùng phần cùng bề mặt đất cất lấy tinh dầu.

Công năng, công ty trị: Ổn phế, trừ đàm, tân ôn giải biểu, giải độc. Trị cảm cúm, sốt nóng về chiều, chữa trị ho, viêm họng, khan tiếng, trị thổ huyết, bị ra máu cam, táo bón. Dùng xung quanh giã đắp lên đều vết vày rết và bọ cạp cắn.

*

 

32. HƯƠNG NHU TÍA

Tên khác: É tía

Tên khoa học: Ocimum tenuiflorum L.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Phát hãn, thanh thử, tán thấp, hành thủy, sút đau. Chữa sốt cao, say nắng, nhức đầu, nhức bụng, đi ngoài, ói mửa, phù thũng.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, sắc đẹp hoặc hãm uống. Hoàn toàn có thể dùng hương nhu white để chũm thế.

*

 

33. HUYẾT DỤ

Tên khoa học: Cordyline fruticosa (L.) Goepp.

Họ: họ ngày tiết giác (Dracaenaceae)

Bộ phận dùng: Lá tươi hoặc khô.

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, chũm máu, tung huyết, giảm đau. Chữa rong huyết, băng huyết, đái ra máu, nóng xuất huyết. Lá chữa trị vết thương.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng: 8 - 16g, dung nhan uống.

*

 

34. HY THIÊM

Tên khác: Cỏ đĩ, Cây cứt lợn, Hy tiên.

Tên khoa học: Siegesbeckia orientalis L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, công ty trị: Trừ phong thấp, thanh nhiệt, giải độc. Chữa đau lưng, mỏi gối, đau xương khớp, bộ hạ tê buốt, nhọt nhọt.

Xem thêm:

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, dung nhan uống.

*

 

35. ÍCH MẪU

Tên khác: Cây chói đèn, sung uý

Tên khoa học: Leonurus japonicus Houtt

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Hoạt huyết, điều kinh, khứ ứ, tiêu thũng. Chữa xôn xao kinh nguyệt, gớm bế, sôi bụng kinh, khí lỗi bạch đới, rong kinh, rong huyết, thiếu nữ sau đẻ huyết hôi không ra hết.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng: thân lá 6 - 12g, hạt: 4 - 9g, dung nhan uống.

*

 

36. KÉ ĐẦU NGỰA

Tên khác: Thương nhĩ

Tên khoa học: Xanthium strumarium L.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Quả già

Công năng, nhà trị: Tiêu độc, sát trùng, tán phong thông khiếu, trừ thấp. Chữa trị phong hàn, nhức đầu, tuỳ thuộc co rút, đau khớp, mũi rã nước hôi, mi đay, lở ngứa, tràng nhạc, mụn nhọt, mẩn ngứa.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 6 - 12g, nhan sắc uống.

*

 

37. KHỔ SÂM cho LÁ

Tên khác: Khổ sâm Bắc bộ, quay đèn, co chạy đón (Thái)

Tên khoa học: Croton tonkinensis Gagnep.

Họ: Thầu dầu (Euphorbiaceae).

Bộ phận dùng: Lá với cành thu hái khi cây đang sẵn có hoa, phơi khô.

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, giải độc, ngay cạnh trùng. Chữa trị viêm loét dạ dày, tiêu hóa kém, mụn nhọt, lở loét kế bên da, viêm mũi.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 15 - 20g, nhan sắc uống. Dùng bên cạnh lấy nước sắc nhằm rửa, trị mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

38. KIM NGÂN

Tên khác: Dây nhẫn đông, chừa giang khằn (Thái), boóc kim ngằn (Tày)

Tên khoa học: Lonicera japonica Thunb.

Họ: Kim ngân (Caprifoliaceae)

Bộ phận dùng: Thân, lá, hoa

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt giải độc, tán phong nhiệt. Trị mụn nhọt, mề đay, lở ngứa, nhiệt độc ban sởi, dị ứng, lỵ, cảm mạo phong nhiệt, ho bởi phế nhiệt, viêm mũi dị ứng.

Liều lượng, giải pháp dùng: Kim ngân được dùng riêng tốt phối hợp với nhiều vị thuốc khác. Ngày sử dụng 4 - 6g (hoa) tốt 15 - 30g (cành, lá), sử dụng dưới dạng thuốc dung nhan uống, thuốc hãm hoặc hoàn tán.

*

 

39. KIM TIỀN THẢO

Tên khác: Đồng tiền lông, đôi mắt trâu, vảy rồng

Tên khoa học: Desmodium styracifolium (Osbeck) Merr.

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt, trừ thấp, lợi tiểu, thông lâm. Chữa trị sỏi mặt đường tiết niệu, tiểu buốt, viêm gan tiến thưởng da, phù thũng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 15 - 30g, nhan sắc uống.

*

 

40. Ghê GIỚI

Tên khác: Khương giới, trả tô, nhả nát hom (Thái)

Tên khoa học: Elsholtzia ciliata (Thunb.) Hyland.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất (ngọn mang hoa)

Công năng, công ty trị: Giải biểu, khu vực phong, chỉ ngứa. Chữa trị cảm mạo, sốt, nhức đầu, hoa mắt, viêm họng, ngứa, phong trúng tởm lạc.

Liều lượng, cách dùng: Ngày dùng 6 - 12g (dạng khô), sắc hoặc hãm uống. Lúc sao đen được sử dụng chữa băng huyết, rong kinh, thổ huyết, chảy máu cam, đi ỉa ra máu, ngày dùng: 6 - 12g, sắc đẹp hoặc hãm uống.

*

 

41. LÁ LỐT

Tên khác: Tất bát

Tên khoa học: Piper lolot C. DC.

Họ: Hồ tiêu (Piperaceae)

Bộ phận dùng: Dùng toàn cây

Công năng, chủ trị: Ôn trung, tán hàn, hạ khí, chỉ thống, trừ phong thấp, kiện vị, tiêu thực, chỉ ẩu. Chữa hội chứng phong thấp, rẻ khớp mạn, đau lưng, đau khớp, đau cùng xương, tay chân tê bại, náo loạn tiêu hóa, ói mửa đầy hơi, trướng bụng, tiêu chảy, đau đầu, đau và nhức răng, tan nước mũi hôi, ra mồ hôi chân tay.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 8 - 12g (khô) xuất xắc 15 - 30g (tươi), nhan sắc uống, phân chia 2 -3 lần.

*

 

42. MÃ ĐỀ

Tên khác: Xa tiền, bông mã đề

Tên khoa học: Plantago major L.

Họ: Mã đề (Plantaginaceae)

Bộ phận dùng: lá, hạt

Công năng, công ty trị: Thanh tốt nhiệt, lợi tiểu, thông lâm, chỉ huyết. Chữa ho lâu ngày, viêm khí quản, viêm thận với bàng quang, nhức dạ dầy, bí tiểu tiện, vệ sinh ra huyết hoặc ra sỏi tiết niệu, phù thũng, bị chảy máu cam. Dùng bên cạnh lá mã đề có tính năng làm mụn nhọt chóng vỡ, mau lành.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 10 - 20g (toàn cây) tốt 6 - 12g (hạt), dung nhan uống. Dùng ngoại trừ lấy lá mã đề lượng vừa đủ, xay nhuyễn đắp vào nơi gồm mụn.

*

 

43. MẠCH MÔN

Tên khác: Mạch môn đông, mạch đông, tóc tiên, cỏ lan

Tên khoa học: Ophiopogon japonicus (L.f) Ker-Gawl.

Họ: Mạch môn (Haemodoraceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ phơi tốt sấy khô.

Công năng, công ty trị: Dưỡng vị, sinh tân, nhuận truất phế thanh tâm. Trị phế nhiệt do âm hư, kho khan, ho lao, tân dịch hỏng tổn, trung tâm phiền mất ngủ, tiêu khát, táo bón.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, sắc đẹp uống.

*

 

44. MẦN TƯỚI

Tên khác: Lan thảo, mùi hương thảo.

Tên khoa học: Eupatorium fortunei Turcz.

Họ: Cúc (Asteraceae)

Bộ phận dùng: Phần cùng bề mặt đất phơi tuyệt sấy khô.

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, tán ứ, lợi thủy, tiêu thũng, gần kề trùng. Trị kinh nguyệt ko đều, thiếu nữ sau sinh máu ứ, phù thũng, mụn nhọt, lở ngứa ngoại trừ da.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 6 - 12g, nhan sắc uống. Dùng bên cạnh cả cây, xay nhuyễn đắp vào mụn nhọt, lở ngứa.

*

 

45. MỎ QUẠ

Tên khác: Hoàng lồ, quà lồ, Xuyên phá thạch.

Tên khoa học: Maclura cochinchinensis (Lour.) Corn.

Họ: Dâu tằm (Moraceae).

Bộ phận dùng: Lá, rễ

Công năng, công ty trị: Sát trùng, chỉ thống, chỉ ho. Chữa trị vết yêu mến phần mềm, ho ra máu.

Liều lượng, phương pháp dùng: Lá tươi 100 - 200g, tùy theo vết thương, vứt gân lá, giã nhỏ tuổi đắp lốt thương.

*

 

46. MƠ TAM THỂ

Tên khác: Mơ lông

Tên khoa học: Paederia lanuginosa Wall.

Họ: Cà phê (Rubiaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt, giải độc. Trị lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, bí quyết dùng: Lá tươi 30 - 50g, vệ sinh sạch, thái nhỏ tuổi trộn với trứng gà, quấn vào lá chuối rước nướng hoặc áp chảo cho chín. Ngày ăn 2 - 3 lần, trong 5 - 8 ngày.

*

 

47. NÁNG

Tên khác: Lá náng, Náng hoa trắng

Tên khoa học: Crinum asiaticum L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: Lá, thân hành.

Công năng, công ty trị: Hoạt huyết, sút đau. Trị sưng, tụ máu, bong gân, không đúng khớp vày ngã, chữa thấp khớp, nhức mỏi.

Liều lượng, biện pháp dùng: Lá náng hơ nóng đắp vào vị trí tụ máu, bong gân, sưng tấy.

*

 

48. NGẢI CỨU

Tên khác: Thuốc cứu, ngải diệp, nhả ngải (Tày), vượt sú (H’mông), teo linh li (Thái)

Tên khoa học: Artemisia vulgaris L.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, chủ trị: Chỉ huyết, trừ hàn thấp, điều kinh, an thai. Chữa trị phong thấp, ghê nguyệt ko đều, băng kinh, rong huyết, khí hư, bạch đới.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 12g, dung nhan hoặc hãm uống. Ngoại trừ ra, còn dùng làm ngải nhung để gia công thuốc cứu.

 

*

 

49. NGHỆ

Tên khác: Nghệ vàng, Khương hoàng, co hem, teo khản mỉn (Thái)

Tên khoa học: Curcuma longa L.

Họ: Gừng (Zingiberaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ (củ)

Công năng, nhà trị: Khương hoàng (củ cái) có công dụng hành khí, phá huyết, thông kinh, chỉ thống, sinh cơ. Trị kinh nguyệt không đều, bế kinh, đọng máu, vùng ngực đầy hơi đau tức, đau mạng sườn, sau khi đẻ ngày tiết xấu không ra, kết hòn đau bụng, viêm loét dạ dày, dấu thương lâu ngay thức thì miệng; Uất kim (củ nhánh) có tác dụng hành khí giải uất, hành ngày tiết phá ứ, chỉ huyết, lợi mật. Trị thổ huyết, ra tiết cam, tiểu ra máu, máu ứ, phí a bên sườn đau, viêm gan, hoàng đảm, xơ gan.

Liều lượng, cách dùng: Khương hoàng ngày cần sử dụng 6 - 12g (dạng thuốc sắc đẹp hoặc bột), phân chia 2 - 3 lần; Uất kim ngày cần sử dụng 2 - 10g (dạng dung dịch bột), chia 2 - 3 lần. Nghệ tươi giã bé dại vắt mang nước quẹt vào mụn nhọt, viêm tấy lở loét quanh đó da, thoa lên các mụn new khỏi giúp chóng lên domain authority non làm mờ sẹo.

*

 

50. NGŨ GIA BÌ CHÂN CHIM

Tên khác: Cây chân chim, Cây đáng, Cây lằng, Sâm non

Tên khoa học: Schefflera heptaphylla (L.) Frodin

Họ: Ngũ gia (Araliaceae).

Bộ phận dùng: Vỏ thân

Công năng, nhà trị: Khu phong, trừ thấp, dũng mạnh gân cốt. Chữa trị đau lưng, đau xương vì chưng hàn thấp.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 10 - 20g, sắc đẹp uống.

*

 

51. NHÂN TRẦN

Tên khác: Chè cát, chè nội, tuyến hương

Tên khoa học: Adenosma caeruleum R. Br.

Họ: Hoa mõm chó (Scrophulariaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, chủ trị: Thanh nhiệt, lợi thấp, thoái hoàng. Chữa viêm gan, viêm gan virus, viêm túi mật, đá quý da, nóng nóng, tiểu tiện không thông, thiếu phụ sau đẻ kém ăn.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 10 - 15g, sắc uống.

*

 

52. NHÓT

Tên khác: Cây lót, hồi đồi tử

Tên khoa học: Elaeagnus latifolia L.

Họ: Nhót Eleaegnceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả, rễ

Công năng, chủ trị: Chỉ khát, bình suyễn, chỉ tả. Chữa hen suyễn, lỵ trực khuẩn và tiêu chảy.

Liều lượng, cách dùng: Lá tươi đôi mươi - 30g hoặc lá khô 6 - 12g, thái nhỏ dại sao vàng, nhan sắc với 400ml nước còn 100ml chia 2 lần uống trong ngày. Rễ làm bếp nước tắm nhọt nhọt.

*

 

53. CÂY ỔI

Tên khác: Ủi, phan thạch lựu.

Tên khoa học: Psidium guajava L.

Họ: Sim Myrtaceae.

Bộ phận dùng: Lá, quả

Công năng, nhà trị: Sáp trường, chỉ tả. Chữa tiêu chảy.

Liều lượng, giải pháp dùng: Dùng trái xanh nhai, nuốt nước nhả bã, ngày cần sử dụng 15 - 20g búp non tuyệt lá non, sắc đẹp uống.

*

 

54. PHÈN ĐEN

Tên khác: Nỗ, tạo thành phan diệp.

Tên khoa học: Phyllanthus reticulatus Poir.

Họ: Thầu dầu - Euphorbiaceae

Bộ phận dùng: Lá, vỏ thân cây

Công năng, nhà trị: Sáp trường, chỉ tả. Trị tiêu chảy.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng 15 - 20g búp non xuất xắc lá non, sắc uống.

*

 

55. QUÝT

Tên khác: Quýt xiêm, quất thực

Tên khoa học: Citrus reticulata Blanco

Họ: Cam (Rutaceae)

Bộ phận dùng: Lá, vỏ, quả, hạt

Công năng, công ty trị: Trần so bì có chức năng hành khí, táo thấp, hóa đờm. Chữa nạp năng lượng không tiêu, đau bụng, mửa mửa, ho tức ngực, nhiều đờm. Thanh bì (vỏ trái còn xanh) có công dụng sơ can, phá khí, tán kết, tiêu đờm. Chữa trị ngực sườn nhức tức. Hạt quýt (quất hạch) có tác dụng hành khí, tán kết, chỉ thống. Chữa sa ruột, bìu sưng đau, đau lưng, viêm đường vú. Lá quýt (quất diệp) có chức năng sơ can, hành khí, hóa đờm. Chữa ngực nhức tức, ho, sưng vú.

Liều lượng, biện pháp dùng: Trần phân bì ngày dùng 4 - 12g, dạng nhan sắc hoặc tán; Thanh bì ngày cần sử dụng 3 - 9g. Phân tử quýt ngày dùng: 3 - 9g; lá quýt ngày cần sử dụng 10 - 20 lá, sắc uống.

*

 

56. Rau củ MÁ

Tên khác: Liên chi phí thảo

Tên khoa học: Centella asiatica (L.) Urban

Họ: Hoa tán (Apiaceae)

Bộ phận dùng: Cả cây

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt độ trừ thấp, giải độc, tiêu viêm. Chữa trị sốt, nhọt nhọt, vàng da, thổ huyết, ra máu cam, táo khuyết bón, ho, vệ sinh rắt buốt.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng: 30 - 40g (tươi), vò nát, nuốm lấy nước hoặc dạng khô dung nhan uống. Hoàn toàn có thể dùng phối phù hợp với cỏ lọ nồi có tác dụng cầm máu.

*

 

57. RÂU MÈO

Tên khác: Cây Bông bạc

Tên khoa học: Orthosiphon spiralis (Lour.) Merr.

Họ: Hoa môi - Lamiaceae.

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất.

Công năng, nhà trị: Thanh lợi thấp nhiệt, lợi tiểu. Chữa viêm thận, viêm bàng quang, sỏi thận, viêm gan.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 5 - 6g, dạng thuốc sắc.

*

 

58. Rau xanh SAM

Tên khác: Mã xỉ hiện.

Tên khoa học: Portulaca oleracea L.

Họ: Rau sam (Portulacaceae).

Bộ phận dùng: Phần trên mặt đất

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt giải độc, chỉ lỵ. Chữa mụn nhọt, nước ăn uống chân, kiết lỵ, tiểu buốt, tiểu ra máu.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày dùng: 9 - 12g, dạng sắc. Dùng ngoài 30 - 60g tươi, giã đắp vào địa điểm bị bệnh.

*

 

59. SẢ

Tên khoa học: Cymbopogon spp.

Họ: Lúa (Poaceae).

Bộ phận dùng: Thân rễ với lá

Công năng, công ty trị: Phát hãn, lợi tiểu, hạ khí, tiêu đờm. Chữa cảm sốt, nhức bụng, đầy hơi, trướng bụng, mửa mửa, ho những đờm.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày dùng: 6 - 9g (rễ), dạng hãm, sắc.

*

 

60. SÀI ĐẤT

Tên khác: Cúc nháp, ngổ núi, tân sa

Tên khoa học: Wedelia chinensis (Osbeck) Merr.

Họ: Cúc (Asteraceae).

Bộ phận dùng: Bộ phận trên mặt đất

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt giải độc, tiêu viêm. Chữa trị viêm tấy, nhọt nhọt, lây lan trùng, chốc đầu, lở ngứa, dị ứng.

Liều lượng, phương pháp dùng: Ngày sử dụng 50 -100g (tươi), giã nát, hòa thêm nước gạn uống, buồn bực đắp vào chỗ sưng tấy. Dùng dạng khô: đôi mươi - 40g, nhan sắc với 400ml nước đung nóng còn 100ml, uống làm cho 2-3 lần trong ngày. Trẻ nhỏ tùy tuổi, uống 1/3 - 50% liều tín đồ lớn.

*

 

61. SẮN DÂY

Tên khác: Cát căn

Tên khoa học: Pueraria montana (Lour.) Merr. Var. chinensis (Ohwi) Maesen

Họ: Đậu (Fabaceae)

Bộ phận dùng: Rễ củ. Cạo vỏ phơi khô hoặc sấy khô.

Công năng, nhà trị: Giải cơ, thoái nhiệt, sinh tân, chỉ khát, thấu chẩn, chỉ tả. Trị cảm sốt phong nhiệt, cổ gáy cứng đau, sởi, thủy đậu, ban chẩn mọc không đều, kiết lỵ kèm theo sốt, khát nước.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày 9 - 15g, dạng sắc.

*

 

62. SIM

Tên khác: Hồng sim, Đào kim nương.

Tên khoa học: Rhodomyrtus tomentosa (Ait.) Hassk.

Họ: Sim (Myrtaceae)

Bộ phận dùng: Búp non, lá, nụ hoa, quả chín.

Công năng, công ty trị: Chỉ huyết, lợi thấp, chỉ tả, giải độc. Chữa trị đau bụng, tiêu chảy, lỵ trực khuẩn.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 8 - 16g, thái nhỏ, sắc với 200ml nước còn 50ml, chia gấp đôi uống vào ngày. Dùng ko kể sắc lá, rửa vết thương.

 

*

63. THIÊN MÔN ĐÔNG

Tên khác: Thiên môn, Thiên đông, Tóc tiên leo.

Tên khoa học: Asparagus cochinchinensis (Lour.) Merr.

Họ: Thiên môn đông (Asparagaceae).

Bộ phận dùng: Rễ củ. Đồ chín, quăng quật vỏ, rút lõi, phơi thô hoặc sấy khô.

Công năng, công ty trị: Tư âm, sinh tân, nhuận táo, thanh phế, hóa đàm. Trị ho, sốt bởi vì phế nhiệt, tân dịch hao tổn, táo bị cắn dở bón.

Liều lượng, cách dùng: Ngày cần sử dụng 6 - 12g, dung nhan uống.

*

 

64. TÍA TÔ

Tên khoa học: Perilla frutescens (L.) Britt.

Họ: Bạc hà (Lamiaceae).

Bộ phận dùng: Lá, hạt chín, cành phơi khô, hoặc sấy khô.

Công năng, chủ trị: Hành khí, khoan trung, chỉ thống, an thai. Trị khí uất vùng ngực, ngực sườn đày tức, thượng vị đau, ợ hơi, ói mửa. Lá với cành tía tô chữa trị động thai. Phân tử tía đánh (tô tử) sút ho trừ đàm.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 5 - 9g, sắc đẹp uống.

*

 

65. TRẮC BÁCH DIỆP

Tên khác: Trắc bá, bá tử, teo tổng péc (Thái)

Tên khoa học: Platycladus oreintalis (L.) Franco

Họ: Hoàng bọn (Cupressaceae)

Bộ phận dùng: Lá, nhân hạt (bá tử nhân)

Công năng, công ty trị: Lá sao cháy có tác dụng lương huyết, cầm máu, trừ phải chăng nhiệt. Trị ho ra máu, đại vệ sinh ra máu, bị ra máu cam, rong kinh, rong huyết. Phân tử trắc bách diệp (Bá tử nhân) có tác dụng bổ tâm, định thần, chỉ hãn, nhuận táo, thông tiện. Chữa hồi hộp, mất ngủ, giỏi quên, tín đồ yếu âm hư.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 6 - 12g (lá), Bá tử nhân dịp dùng 4 - 12g. Trắc bá sao cháy ngày dùng 10 - 20g, sắc uống.

*

 

66. TRINH NỮ HOÀNG CUNG

Tên khác: Tỏi lơi lá rộng.

Tên khoa học: Crinum latifolium L.

Họ: Thuỷ tiên (Amaryllidaceae).

Bộ phận dùng: 

Công năng, chủ trị: Tiêu ung, bài xích nùng. Hỗ trợ chữa ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư tuyến đường tiền liệt.

Liều lượng, cách dùng: Ngày sử dụng 3 - 5g, sao vàng, sắc đẹp uống.

*

 

67. XẠ CAN

Tên khác: Rẻ quạt, lưỡi đòng

Tên khoa học: Belamcanda chinensis (L.) DC.

Họ: La dơn (Iridaceae)

Bộ phận dùng: Thân rễ, lá

Công năng, nhà trị: Thanh nhiệt độ giải độc, hóa đàm bình suyễn. Trị viêm họng, viêm amydal tất cả mủ, ho các đờm, khan tiếng, viêm tắc đường vú, tắc tia sữa.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày sử dụng 3 - 6g (dạng khô), sắc uống; 10 - 20g (thân rễ tươi) tươi rửa sạch, nhúng qua nước sôi, băm nhuyễn cho vài phân tử muối, thế lấy nước ngậm và nuốt dần, buồn chán hơ lạnh đắp vào cổ.

*

 

68. XÍCH ĐỒNG NAM

Tên khác: Mò hoa đỏ, lẹo cái

Tên khoa học: Clerodendrum japonicum (Thunb.) Sweet

Họ: Cỏ roi ngựa - Verbenaceae.

Bộ phận dùng: Toàn thân phơi hoặc sấy khô, hoàn toàn có thể dùng tươi.

Công năng, chủ trị: Hành khí, hoạt huyết, tiêu viêm, chỉ thống. Trị khí hư, viêm cổ tử cung, ghê nguyệt không đều, đá quý da, nhọt lở, khớp xương đau nhức, đau lưng.

Liều lượng, biện pháp dùng: Ngày dùng 15 - 20g, sắc đẹp hoặc làm bếp cao uống. Lá tươi giã đắp hoặc ép rước nước rửa vệt thương, bỏng, mụn lở.

*

 

69. XUYÊN TÂM LIÊN

Tên khác: Công cộng, lãm hạch liên, khổ đảm thảo

Tên khoa học: Andrographis paniculata (Burm.f.) Nees

Họ: Ô rô (Acanthaceae)

Bộ phận dùng: Bộ phận xung quanh đất

Công năng, công ty trị: Thanh nhiệt độ giải độc, tiêu viêm, chỉ thống. Chữa trị lỵ cung cấp tính, viêm dạ dày, cảm mạo, phân phát sốt, viêm họng, viêm Amydal, viêm gan virus, mụn nhọt.

Liều lượng, bí quyết dùng: Ngày dùng 4 - 16g, dạng sắc, tán.

*

 

70. Ý DĨ

Tên khác: Bo bo, hạt cườm, cườm gạo

Tên khoa học: Coix lacryma-jobi L.

Họ: Lúa (Poaceae)

Bộ phận dùng: Hạt

Công năng, chủ trị: Kiện tỳ, vấp ngã phế, thanh nhiệt, thẩm thấp. Trị phù thũng, cước khí, ỉa chảy vì tỳ hư, phong thấp thọ ngày ko khỏi, gân cơ co quắp cạnh tranh vận động.

Liều lượng, giải pháp dùng: Ngày sử dụng 8